Middeleeuwse balkschilderingen ontdekt in hartje Kampen
KAMPEN – In een monumentaal pand aan de Oudestraat in Kampen zijn unieke balkschilderingen blootgelegd die dateren uit de tweede helft van de vijftiende eeuw. De ontdekking werd gedaan tijdens een bouwhistorisch onderzoek door bouwhistoricus Geert Jan van der Schee.
De schilderingen kwamen tevoorschijn nadat tijdens het onderzoek fragmenten achter een oude betimmering werden gevonden. Uit voorzichtig verwijderen van die omtimmering bleek dat vier balken op de eerste verdieping rijk waren versierd met motieven, beesten en Gotisch schrift.
Onderzoek bevestigt ouderdom
Na de vondst liet de gemeente Kampen de schilderingen onderzoeken door kunst- en interieurhistoricus Richard Harmanni. Op basis van vergelijkend onderzoek concludeerde hij dat de decoraties stammen uit de periode 1450-1500. Van der Schee onderzocht daarnaast de bouwgeschiedenis van het huis, dat rond 1329/1330 werd gebouwd en nog altijd enkele oorspronkelijke balklagen en consoles bevat.
Bijzonder behoud
De schilderingen bleven eeuwenlang intact doordat ze in de zeventiende eeuw werden afgetimmerd met dunne eiken delen. Dat zorgde voor bescherming tegen licht en stof, waardoor de verf nu nog verrassend goed zichtbaar is.
De afbeeldingen tonen onder meer ranken en bladeren, een banderol en drie dieren – een ooievaar, een haan en een wezel. Ook zijn er fragmenten van Gotisch schrift te lezen. Wat de vondst extra uitzonderlijk maakt, is dat de schilderingen zonder contourlijnen zijn uitgevoerd. In Nederland zijn geen vergelijkbare voorbeelden uit die periode bekend.
Hoewel het niet met zekerheid is vast te stellen wie de schilderingen liet maken, zijn er twee eigenaren uit de vijftiende eeuw bekend: Jacob Geertzn (1461) en Geert van der Schere (1485-1501). Van de laatste is bekend dat hij een welgestelde Kampenaar was en mede-eigenaar van een rijnschip. Mogelijk gaf hij opdracht tot de decoratie.
Wethouder Erfgoed Richard Boddeus noemt de ontdekking een aanwinst voor de stad:
“Dit soort vondsten laat zien hoe rijk de geschiedenis van Kampen is. Het is bijzonder dat zulke kwetsbare schilderingen ruim vijf eeuwen bewaard zijn gebleven. Ze geven ons een uniek inkijkje in de kunst en de interieurs uit die tijd.”
Tijdens Open Monumentendag op zaterdag 13 september worden de balkschilderingen eenmalig voor het publiek getoond. Tussen 14.00 en 16.00 uur zijn belangstellenden welkom in het pand aan de Oudestraat 67.
Na afloop van het onderzoek zullen de schilderingen weer worden afgedekt om verdere verwering te voorkomen. Zo blijven ze behouden voor toekomstige generaties – en wellicht ook voor een groter publiek bij latere restauraties.
